anasayfa
Ayvalık

Ayvalık

Ayvalık

Ayvalık sizi çağırıyor…

Ayvalık, Ege Denizi’nin Kuzeybatı kıyısında yer alan Balıkesir iline bağlı bir ilçedir. Batısında Ege Denizi, doğusunda Bergama, kuzeyinde Burhaniye ve güneyinde Dikili bulunur.

Batısındaki Ege Denizi içinde Ayvalık’a ait 23 ada mevcuttur. Yerleşim, Ege Bölgesi’nin girintili çıkıntılı kıyı özelliklerine paralellik göstermektedir. Yerleşmeyi yükseltileri pek fazla olmayan tepelik alanlar çevirmektedir. Yerleşim kıyıda, eğimin çok az olduğu düzlüklerde yoğunlaşmıştır 

TARİHİ :

Ayvalık, yerleşiminin kuruluşuna ve prehistorik, Antik, Ortaçağ ve Bizans dönemlerine ilişkin net bilgiler yoktur. Fakat Ayvalık’ın civar adalarında yerleşimin erken tarihlerde başladığı, bu adalarda yaşayan toplulukların daha sonradan Ayvalık’a yerleşen ve Ayvalık’ı kuran toplulukları oluşturduğu belirtilir. Ege göçleri ile M.Ö. VIII. Yüzyılda Yunan anakarasından gelen topluluklar ilk olarak Ayvalık’ın üç adasına yerleşmişlerdir.  Bu yerleşimler Yumurta Adası, Çıplak Ada (Chalkys), Maden Adası (Pordoselene) ve Cunda Adası(Nesos) dır.

Bizans Döneminde yeterince sahiplenilmeyen ve deniz güvenliğini kaybeden bu yerleşimler zamanla daha da önemini kaybetmiş, topluluklar iç bölgelere dağılmıştır. Bizans döneminden başlayıp uzun yıllar Edremit Körfezi’nin güneyini tehdit eden Korsan istilası, Ayvalık’ta yerleşimin geç oluşmasının en büyük sebebidir. Ayvalık’taki ilk topluluklar da korsanlardan kaçmak amacıyla Midilli ve civar adalardan göç eden Hıristiyanlardır.  O dönemde ilk yerleşenlerin “Kydonia” olarak isimlendirdikleri ve “ayvalık ”adına karşılık gelen bu yerleşimin ismi Cumhuriyet’ten sonra da Türkçe Ayvalık olarak sürdürülmüştür. 


Ayvalık’ı içine alan Körfez Bölgesi, XIV. yüzyıl II. yarısından itibaren Osmanlı idaresine girmiştir. Deniz güvenliğinin sağlamasının ardından kıyılara yerleşim tekrardan başlamıştır. Ayvalık’ın bu tarihlerden sonra kurulmuş olma ihtimali büyüktür. Fakat yerleşim uzun bir süre ekonomik açıdan faaliyet gösterememiştir. Kentin gelişimi 1773 yılından sonra daha hızlı bir şekilde olmuştur. 1773 yılında Papaz İkonomos’un çabalarıyla Ayvalık’a otonomi fermanı çıkarılmıştır. Bu fermana göre hemen hemen nüfusun tamamını Rumların oluşturduğu Ayvalık, özerk bir yapıya kavuşmuştur. 1821‘de Yunanistan’ın bağımsızlığı ile Osmanlı Devleti içinde yaşanan siyasi karmaşa Ayvalık’a da yansımıştır.1821 ayaklanmasının ardından kentin özerkliği kaldırılmıştır. Yunan işgaline uğrayan Ayvalık, Kurtuluş Savaşı ardından 15 Eylül 1922’de bağımsızlığına kavuşmuştur. Bu anlaşmaya göre Yunanistan’da yaşayan Müslüman Türk nüfus ile Türkiye’de yaşayan Rum toplulukların yer değiştirmesi esasına dayanan nüfus mübadelesi gerçekleşmiştir. Ayvalık’ta yaşayan Rumlar’da, bu anlaşma gereği Yunanistan topraklarına gönderilirken, Ayvalık ve Cunda Adası’na Girit ve Midilli’de yaşayan Türkler yerleştirilmiştir. 

 

AYVALIK KENT MİMARİSİ :

Ayvalık 1800’lerin başından itibaren hızla gelişerek sanayi ve ticaret kenti olmuştur. Zeytin ve zeytinyağı ticaretine dayalı ekonomisiyle gelişip Ege’nin en büyük sanayi ve ticari kentlerinden biri haline gelmiştir.. Ayvalık’ın tarihi kent dokusunu oluşturan yapılar ağırlıklı olarak bu dönemde yapılmıştır. Akdeniz kent mimarisinin özelliklerini taşıyan Ayvalık, Arnavut kaldırımlı daracık sokakları, bu sokaklarda yan yana sıralanmış taş evleri, evlerin yaşama dönük cepheleri, rüzgârın eşlik ettiği deniz kokusu ile özgün bir yerleşim ve adeta bir açık hava müzesidir.

Dini yapıların büyük bir bölümü, mübadeleden sonra camii olarak kullanılmaya başlamış, birkaç kilise de yıkılmıştır.

ayvalık

Ayvalık